Auteursrecht: mijn rechten als auteur

Als auteur van een werk, ben jij rechthebbende. Soms draag je echter je auteursrechten over aan een ander. Dat is dan de rechthebbende. Als iemand (een deel van) jouw werk wil hergebruiken, dan moet de rechthebbende op jouw werk daar toestemming voor geven. Anderzijds geldt dit ook voor jou als je het werk van een ander wil gebruiken.

Er zijn echter uitzonderingen op deze wetgeving die wel hergebruik toelaten zonder expliciete toestemming, bv. binnen het kader van onderwijs en onderzoek. In België betalen onderzoek- en onderwijsinstellingen een vergoeding als compensatie voor deze uitzondering, gekend als reprografievergoeding. 

Lees zeker ook de basisregels van de Belgische auteurswetgeving om een algemeen beeld te hebben.

Volgende voorbeelden illustreren wat kan en niet kan.

Mijn publicaties

Kan mijn artikel, waarvan de auteursrechten aan een uitgever overgedragen werden, op het intranet / op de elektronische leeromgeving / in de open of gesloten repository / op de website van mijn instelling worden geplaatst?

Openbare verspreiding via internet:

De rechthebbende (jijzelf als auteur of degenen aan wie je de auteursrechten hebt overgedragen) moet toestemming geven om een beschermd werk openlijk op een website of in een repository te plaatsen.

De meeste uitgevers geven toestemming om een versie van een werk in een open access repository te plaatsen (bij UGent is dat Biblio.ugent.be). Van vele uitgevers kan je het open accessbeleid checken in de Sherpa Romeo databank (onthou dat in deze databank de term "self archiving" wordt gebruikt voor het aanbieden in open access).

Binnen het intranet van de UGent kan het artikel echter wel als illustratie bij onderwijs of voor wetenschappelijk onderzoek beschikbaar worden gesteld.

Praktisch voorbeeld
Je hebt een artikel gepubliceerd en je auteursrechten overgedragen aan de uitgever. Deze uitgever geeft toestemming een post-print versie van je artikel in open access aan te bieden. Dan kan je de versie van je artikel zonder de lay-out van de uitgever opladen in Biblio en via open access aanbieden.

Mag mijn gepubliceerde werk verspreid worden via mijn eigen website of via e-mail?

Indien je je auteursrechten hebt overgedragen aan een uitgever, dan kan dit enkel mits diens toestemming.
Het werk e-mailen naar één ontvanger, is geen auteursrechtelijke inbreuk en kan dus wel.

Mag ik artikelen of delen van mijn publicaties opnemen in mijn doctoraat?

Als je je rechten op je publicatie niet hebt afgestaan aan de uitgever van je werk (wat normaal gezien het geval is als je in open access publiceert), dan kan je zelf beslissen en is er dus geen probleem artikelen of delen ervan op te nemen.

Heb je je rechten afgestaan aan de uitgever en je wil je doctoraat publiceren, dan moet je toestemming vragen aan de rechthebbende, je uitgever. Wordt je doctoraat niet gepubliceerd, dan kan je ze opnemen zonder toestemming te vragen aan de uitgever. Steeds citeer je daarbij de oorspronkelijke bron, je publicatie.

Citeren van een kort fragment (enkele regels) kan steeds zonder toestemming, mits bronvermelding.

Mag mijn werkgever UGent mijn publicaties voor eigen doeleinden gebruiken?

Dit kan voorzover je UGent hiervoor de toestemming hebt gegeven of indien je je auteursrechten hebt overgedragen aan UGent (indien dit vermeld staat in jouw arbeidsovereenkomst of statuut).
Volgens een uitzondering op de auteursrecht kan de UGent jouw publicatie echter ook zonder jouw toestemming ter illustratie bij onderwijs of voor wetenschappelijk onderzoek beschikbaar stellen via een gesloten netwerk zoals Ufora (dus met een login/paswoord)

Mijn lesmateriaal

Mag ik mijn opgenomen lessen, cursusmateriaal, PowerPointpresentaties, zelftests, leerpaden, …  hergebruiken in een andere onderwijsinstelling wanneer ik niet meer aan de UGent werk?

Materiaal waarvan je zelf de rechthebbende bent (en waarvan je de rechten niet aan UGent hebt overgedragen), mag je meenemen en hergebruiken.
Als er co-auteurs zijn, dan is de toestemming van deze auteurs wel vereist.
Eventueel is gebruik toegelaten indien je één van de uitzonderingen ten behoeve van onderwijs of voor wetenschappelijk onderzoek kan toepassen.

Vergoedingen

Wat moet ik als auteur doen om aanspraak te kunnen maken op de reprografievergoeding?

Ongeacht of je je auteursrechten overgedragen hebt aan een uitgever, blijf je het recht behouden om de reprografievergoeding te ontvangen. Hiervoor dien je je wel aan te sluiten bij een beheersvennootschap zoals bv. VEWA.

Gebruik werk van anderen

Mijn publieke website bevat een hyperlink naar een beschermde inhoud (muziek, film, …). Moet ik daarvoor auteursrechten of naburige rechten betalen?

Het plaatsen van hyperlinks naar beschermde inhoud die met toestemming van de rechthebbenden online gezet is, is geen auteursrechtelijke inbreuk. Dit is ook bij framed links het geval. Indien je hyperlinks plaatst naar beschermde inhoud die zonder toestemming van de rechthebbenden online is gezet, dan is er wel sprake van een auteursrechtelijke inbreuk indien je deze hyperlinks verstrekt met een winstoogmerk of indien je kennis had (of redelijkerwijs kennis kon hebben) van het illegale karakter van de publicatie op die website.

Mag ik een figuur / een tabel / een beeld / een stuk tekst opnemen in mijn werk? Onder welke voorwaarden kan dat dan?

Ja, dat mag, indien dit gebeurt ter illustratie bij onderwijs of voor wetenschappelijk onderzoek en natuurlijk mits duidelijke vermelding van de bron.

Mag ik als promotor een artikel schrijven over een onderwerp waaraan een masterproefstudent heeft (mee)gewerkt zonder het akkoord van die student? Mag een student dat doen zonder mijn toestemming?

Ja, dat mag. Auteursrecht beschermt de concrete vorm, niet het idee. De tekst is dus beschermd door het auteursrecht, de ideeën niet.  Je mag echter niet de tekst van de student gebruiken zonder zijn / haar toestemming. De student mag dus zelf ook een artikel schrijven zonder jouw toestemming. Dit geldt niet als er is overeengekomen (nog) niet te publiceren over het onderwerp.

Bronvermelding

Wetboek van economisch recht, boek XI Intellectuele eigendom, Titel 5 - Auteursrecht en naburige rechten, HOOFDSTUK 2. – Auteursrecht - Art. XI.191/1

Meer tips


Laatst aangepast 5 juli 2019 10:05